Jakie znaczenie dla praworządności i gospodarki rynkowej ma własność prywatna?

Już John Locke, jeden z najwybitniejszych filozofów oświeceniowych stwierdził, że prawo do własności jest jedną z podstawowych wolności człowieka. Trudno kłócić się ze stwierdzeniem, że zasada własności prywatnej jest niezbędna dla naszego systemu kapitalistycznego. Jednym z decydujących czynników dobrobytu kraju jest poszanowanie i ochrona praw własności jego obywateli.

Własność prywatna obejmuje przedmioty wartościowe, które jednostki mają prawo posiadać, używać i sprzedawać. Własność prywatna daje ludziom możliwości, których nie są w stanie uzyskać mając do dyspozycji wyłącznie własność państwową. W ten sposób jednostki mogą kontrolować zasoby produkcyjne. Własność prywatna daje ludziom motywację do zarabiania, inwestowania i gromadzenia bogactwa. Zachęca ludzi do zarabiania, ponieważ mogą gromadzić swoje bogactwo i wydawać je na to, co tylko sobie zażyczą. Własność prywatna promuje wydajność, dając właścicielowi zasobów zachętę do maksymalizacji ich wartości. W ten sposób własność prywatna przyczynia się do ogólnego wzrostu wydajności gospodarki.

Chociaż jest to ważne, pełne korzyści z własności prywatnej nie są osiągane, chyba że właściciele mają możliwość wymiany jej z innymi. Własność prywatna jest niezbędna, jeśli chodzi o wymianę międzyludzką i kształtowanie cen. W tym miejscu uwidacznia się kolejny element niezbędny do zapewnienia ludziom pełnej wolności – gospodarka rynkowa. W modelu gospodarki wolnorynkowej przedsiębiorstwa są najważniejszymi uczestnikami rynku; mogą swobodnie zarządzać i wykorzystywać własne czynniki produkcji, takie jak kapitał i zasoby ludzkie. Własność prywatna przedsiębiorstwa zapewnia, że biznes nie będzie powiązany z polityką, co zawsze źle się kończy.

Kiedy własność prywatna współistnieje z gospodarką rynkową, system cenowy jest najbardziej efektywny. Ponieważ współczesne teorie wzrostu gospodarczego wyróżniają wolność gospodarczą jako istotny czynnik rozwoju gospodarczego i dobrobytu kraju, należy uznać korzyści z własności prywatnej jako dobro dla całego społeczeństwa.

Własność prywatna i gospodarka rynkowa są także ważne dla samej idei rządów prawa. Własność, praworządność i wolność gospodarcza to nie trzy różne, odrębne i niepowiązane ze sobą rzeczy. Rządy prawa i wolna gospodarka są od siebie zależne. Tam, gdzie jedno jest zagrożone, drugie nie jest bezpieczne.